Ana içeriğe atla

Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü

Ek Gıdaya Geçiş: Ne Zaman ve Nasıl Başlanır?

Mama sandalyesinde gülen bebek – ek gıdaya geçiş

Ek gıdaya geçiş, bebeğin anne sütü veya formül mamanın yanında katı ve yarı katı besinlerle tanıştığı önemli bir dönemdir. Bu süreç yalnızca beslenme açısından değil, bebeğin çiğneme, yutma ve yeni tatları keşfetme becerilerinin gelişimi açısından da büyük önem taşır.

Ne Zaman Başlanmalı?

Dünya Sağlık Örgütü ve ulusal öneriler, ilk 6 ay yalnızca anne sütüyle beslenmeyi ve yaklaşık 6. aydan itibaren ek gıdalara başlamayı önermektedir. Anne sütüne ek gıdalarla birlikte 2 yaş ve sonrasına kadar devam edilmesi desteklenir. Prematüre bebeklerde veya özel durumlarda başlangıç zamanı hekimle birlikte belirlenmelidir.

Bebeğin Hazır Olduğunu Gösteren İşaretler

  • Başını ve boynunu dik tutabilmesi
  • Destekle oturabilmesi
  • Yiyeceklere ilgi göstermesi, ağzını açması
  • Kaşığı diliyle dışarı itme refleksinin azalmış olması

İlk Besinler

Başlangıçta tek içerikli, iyi pişmiş ve püre kıvamındaki besinler tercih edilmelidir. Sebze püreleri, meyve püreleri, yoğurt ve tahıl lapaları sık kullanılan ilk seçeneklerdir. 6. aydan sonra demir ihtiyacı arttığı için et, tavuk, yumurta sarısı ve baklagiller gibi demirden zengin besinler de kademeli olarak eklenmelidir.

Her yeni besin tek tek ve birkaç gün arayla denenmelidir. Böylece olası bir alerji veya hassasiyet daha kolay fark edilir. Kıvam, bebeğin becerileri geliştikçe ezilmiş ve küçük parçalı yiyeceklere doğru ilerletilmelidir.

Kaçınılması Gerekenler

  • 1 yaşından önce bal (bebek botulizmi riski nedeniyle)
  • Ek gıdalara tuz ve şeker eklenmesi
  • 1 yaşından önce içecek olarak inek sütü (yoğurt ve peynir uygun miktarlarda verilebilir)
  • Hazır meyve suları, gazlı ve şekerli içecekler
  • Tüm hâlde fındık, fıstık, ceviz; bütün üzüm, çiğ havuç gibi sert ve yuvarlak besinler

Boğulma Riskine Karşı Önlemler

Bebek beslenirken mutlaka dik oturmalı ve yalnız bırakılmamalıdır. Yuvarlak ve sert besinler küçük parçalara bölünmeli ya da ezilmelidir. Yürürken, oynarken veya ağlarken yemek yedirilmemelidir.

Alerjik Besinler

Yumurta, süt ürünleri, balık ve kuruyemiş gibi alerji riski taşıyan besinlerin geciktirilmesinin alerjiyi önlemediği bilinmektedir. Ancak ailesinde besin alerjisi olan, şiddetli egzaması bulunan bebeklerde bu besinlere geçiş planı hekimle birlikte yapılmalıdır.

Öğün Düzeni ve Miktar

Başlangıçta günde bir öğün ve birkaç kaşıkla başlamak yeterlidir; amaç bebeği doyurmaktan çok yeni tatlar ve kıvamlarla tanıştırmaktır. Bebek alıştıkça öğün sayısı ve miktar kademeli olarak artırılır. Bebeğin doyduğunu gösteren işaretlere (başını çevirme, ağzını kapatma, kaşığı itme) saygı göstermek ve zorla yedirmemek, sağlıklı yeme alışkanlıklarının temelini oluşturur.

Bir besini ilk denemede reddetmek oldukça olağandır. Aynı besinin farklı günlerde, sabırla birçok kez sunulması kabul edilmesini kolaylaştırır. Yemek saatlerinin aile sofrasında, ekranlardan uzak ve sakin bir ortamda geçirilmesi bebeğin yemeğe ilgisini artırır. 1 yaşına doğru bebek, çoğu aile yemeğini tuz ve baharat eklenmemiş, uygun kıvamda tüketebilir hâle gelir.

Su ve Bardak Kullanımı

Ek gıdalara başlandıktan sonra bebeğe öğünlerle birlikte az miktarda su verilebilir. Bu dönemde bebeğin alıştırma bardağı veya açık bardaktan içmeyi öğrenmeye başlaması, ileride biberon bağımlılığının ve diş sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.

Kısaca

Ek gıdaya geçiş, sabır ve esneklik gerektiren keyifli bir süreçtir. Yaklaşık 6. ayda, bebeğin hazır olma işaretlerine göre başlamak, besinleri tek tek denemek, tuz-şeker ve baldan kaçınmak ve boğulma riskine karşı dikkatli olmak temel kurallardır. Her bebeğin kendi hızı olduğunu unutmayın.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Yeni bir besinden sonra ciltte yaygın kızarıklık, dudak veya göz çevresinde şişlik, nefes darlığı ya da tekrarlayan kusma olursa (acil başvuru)
  • Bebek ek gıdaları sürekli reddediyor veya kilo alımı yavaşladıysa
  • Yutma güçlüğü, sık öğürme ya da öksürük krizleri varsa
  • Kabızlık veya ishal uzun sürüyorsa
  • Prematüre doğduysa ya da özel bir sağlık durumu varsa

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir. Çocuğunuzla ilgili her türlü sağlık sorusunda hekiminize danışınız.

Randevu ve bilgi için bize ulaşın
Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Hızlı İletişim

0546 219 88 89

Mesajla bilgi alın

Merkez / Osmaniye

info@drkadirortakoylu.com