Ana içeriğe atla

Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü

Çocuklarda Ateş ve Ateşli Havale

Ateşi ölçülen çocuk – çocuklarda ateş ve ateşli havale

Ateş, çocuklarda doktora başvurmanın en sık nedenlerinden biridir ve çoğu zaman vücudun bir enfeksiyonla savaştığını gösteren doğal bir savunma yanıtıdır. Ateşin kendisi genellikle zararlı değildir; önemli olan çocuğun genel durumunu doğru değerlendirmek ve uyarı işaretlerini zamanında fark etmektir.

Ateş Nedir ve Nasıl Ölçülür?

Vücut ısısının normalin üzerine çıkmasına ateş denir. Genel olarak koltuk altından ölçülen 37,5 °C ve üzeri, makattan ölçülen 38 °C ve üzeri değerler ateş olarak kabul edilir. Ölçüm için dijital termometre tercih edilmelidir; cıvalı termometreler kırılma ve zehirlenme riski nedeniyle kullanılmamalıdır. Elle alına dokunarak yapılan tahminler yanıltıcı olabilir.

Ateşin Sık Nedenleri

  • Soğuk algınlığı, grip gibi viral üst solunum yolu enfeksiyonları
  • Orta kulak iltihabı ve bademcik iltihabı
  • İshal ve kusmayla seyreden mide-bağırsak enfeksiyonları
  • İdrar yolu enfeksiyonları
  • Aşı sonrasında görülebilen kısa süreli ateş

Evde Neler Yapılabilir?

Ateşli çocuğu rahat ettirmek, ateşi tamamen düşürmekten daha önemlidir. Çocuğunuzun bol sıvı almasını sağlayın; emziriliyorsa emzirmeye devam edin. İnce ve rahat kıyafetler giydirin, odayı aşırı ısıtmayın. Ilık duş çocuğu rahatlatabilir; ancak soğuk su, buzlu su veya alkollü/sirkeli ovma kesinlikle önerilmez, çünkü titremeye ve cilt yoluyla zararlı emilime yol açabilir.

Ateş düşürücü ilaçlar yalnızca çocuğun yaşına ve kilosuna uygun şekilde, hekimin önerdiği biçimde kullanılmalıdır. Farklı ilaçları kendi başınıza dönüşümlü vermek ya da aspirin kullanmak uygun değildir.

Ateşli Havale (Febril Konvülziyon)

Ateşli havale, genellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda, ateşin hızla yükseldiği sırada görülen nöbetlerdir. Çocukta bilinç kaybı, gözlerin bir noktaya kayması, kol ve bacaklarda kasılma veya titreme görülebilir. Çoğu ateşli havale birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer ve kalıcı bir hasar bırakmaz; ancak ailede büyük bir endişeye yol açar.

Havale Sırasında Ne Yapmalı?

  • Sakin kalın ve çocuğu güvenli, düz bir zemine yan yatırın.
  • Ağzına parmak, kaşık veya herhangi bir cisim sokmayın; su ya da ilaç vermeye çalışmayın.
  • Sıkı giysileri gevşetin, çevredeki sert ve sivri eşyaları uzaklaştırın.
  • Nöbetin ne kadar sürdüğünü not edin.
  • Nöbet 5 dakikadan uzun sürerse ya da çocuk nöbet sonrasında kendine gelmiyorsa 112’yi arayın.

İlk ateşli havaleden sonra çocuğun mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Ateşin nedeni araştırılır ve aileye ileride yapılacaklar konusunda bilgi verilir.

Ateşle İlgili Yaygın Yanlış İnanışlar

Ateşin yükseldikçe beyne zarar vereceği düşüncesi oldukça yaygındır; oysa enfeksiyonlara bağlı ateş, vücudun kendi düzenleme mekanizması sayesinde genellikle tehlikeli düzeylere ulaşmaz. Ateşin kaç derece olduğundan çok, çocuğun ateş düştüğünde nasıl göründüğü önemlidir. Ateşi düştüğünde oyun oynayan, sıvı alan ve etkileşim kuran bir çocuk genellikle iyi bir işaret verir.

Çocuğu kalın battaniyelere sarıp “terletmeye” çalışmak ateşin daha da yükselmesine yol açabilir. Ateş düşürmek için çocuğu uykusundan uyandırmak da çoğu zaman gerekli değildir; dinlenmesi iyileşmesine yardımcı olur. Antibiyotikler ateş düşürücü değildir ve yalnızca bakteriyel bir enfeksiyon saptandığında hekim tarafından önerilir.

Ateşli Havale Tekrarlar mı?

Ateşli havale geçiren çocukların bir kısmında sonraki ateşli hastalıklarda nöbet tekrarlayabilir. Bu durum çoğunlukla çocuğun gelişimini etkilemez ve büyüdükçe ortadan kalkar. Ateş düşürücü ilaçların havaleyi kesin olarak önlediği gösterilmemiştir; bu nedenle aileler kendilerini suçlamamalıdır. Tekrarlayan, uzun süren veya vücudun tek tarafında görülen nöbetlerde ek değerlendirmeler gerekebilir.

Kısaca

Ateş çoğu zaman vücudun enfeksiyona karşı verdiği doğal bir yanıttır. Çocuğun genel durumunu izlemek, yeterli sıvı almasını sağlamak, ateşli havale sırasında sakin kalıp ilk yardım adımlarını uygulamak ve uyarı işaretlerinde gecikmeden hekime başvurmak en doğru yaklaşımdır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • 3 aydan küçük bebekte herhangi bir ateş varsa (gecikmeden)
  • Ateş 3 günden uzun sürüyorsa veya çok yüksek seyrediyorsa
  • Çocukta aşırı uykuya meyil, zor uyanma, sürekli ve tiz ağlama varsa
  • Hızlı veya zorlu nefes alma, morarma görülüyorsa
  • Ense sertliği, bastırınca solmayan döküntü fark edilirse
  • Sıvı alamıyor, idrar miktarı belirgin azalmışsa
  • İlk kez havale geçirdiyse ya da havale 5 dakikadan uzun sürdüyse

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir. Çocuğunuzla ilgili her türlü sağlık sorusunda hekiminize danışınız.

Randevu ve bilgi için bize ulaşın
Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Hızlı İletişim

0546 219 88 89

Mesajla bilgi alın

Merkez / Osmaniye

info@drkadirortakoylu.com