Ana içeriğe atla

Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü

Çocuklarda Demir Eksikliği Anemisi

Çocuk doktoru muayenesi – çocuklarda demir eksikliği anemisi

Demir, kandaki hemoglobinin yapı taşıdır ve oksijenin vücuda taşınmasında görev alır. Aynı zamanda beyin gelişimi için de önemlidir. Demir eksikliği anemisi, dünyada ve ülkemizde çocukluk çağının en sık görülen beslenme sorunlarından biridir.

Kimlerde Daha Sık Görülür?

  • Prematüre veya düşük doğum ağırlıklı bebekler
  • 6 aydan sonra demirden zengin ek gıdalara geçişi geciken bebekler
  • 1 yaşından önce inek sütüyle beslenen veya küçük yaşta aşırı miktarda süt tüketen çocuklar
  • Hızlı büyüme dönemindeki çocuklar ve ergenler; adet görmeye başlayan kız çocukları
  • Seçici yeme alışkanlığı olan ya da dengesiz beslenen çocuklar

Belirtiler

Hafif demir eksikliği çoğu zaman belirti vermez ve rutin kontrollerde fark edilir. İlerledikçe ciltte ve göz kapaklarının iç yüzünde solukluk, çabuk yorulma, halsizlik, iştahsızlık, huzursuzluk, dikkat dağınıklığı ve sık enfeksiyon geçirme görülebilir. Bazı çocuklarda toprak, buz, kağıt gibi besin dışı maddeleri yeme isteği (pika) ortaya çıkabilir.

Tanı

Tanı, muayene ve basit kan testleriyle konur. Tam kan sayımı ile hemoglobin düzeyi ve kırmızı kan hücrelerinin özellikleri değerlendirilir; vücuttaki demir depolarını göstermek için ferritin gibi ek testler istenebilir. Hekim, anemiye yol açabilecek diğer nedenleri de göz önünde bulundurur.

Beslenme Önerileri

Demirden Zengin Besinler

  • Kırmızı et, tavuk, hindi ve balık
  • Yumurta sarısı
  • Kuru baklagiller: mercimek, nohut, kuru fasulye
  • Koyu yeşil yapraklı sebzeler
  • Pekmez ve kuru meyveler (yaşa uygun şekilde)

Emilimi Etkileyen Faktörler

C vitamini içeren besinler (portakal, mandalina, domates, biber) demirin emilimini artırır. Yemekle birlikte veya hemen sonrasında içilen çay ve aşırı süt tüketimi ise emilimi azaltır. Bu nedenle çay öğün aralarında tercih edilmeli, küçük çocukların süt tüketimi yaşına uygun miktarda tutulmalıdır.

Tedavi

Ülkemizde Sağlık Bakanlığı programı kapsamında bebeklere belirli aylarda koruyucu demir desteği verilmektedir. Anemi saptanan çocuklarda tedavi, hekimin belirleyeceği şekilde demir preparatları ve beslenme düzenlemesiyle yapılır; tedavi genellikle kan değerleri düzeldikten sonra depoları doldurmak için bir süre daha sürdürülür. Demir ilaçları kendi başınıza başlanmamalı ve çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklanmalıdır; yanlışlıkla fazla alınması zehirlenmeye yol açabilir.

Demir Eksikliği Neden Önemlidir?

Demir yalnızca kan yapımı için değil, beyin ve sinir sisteminin gelişimi için de gereklidir. Özellikle bebeklik ve erken çocukluk döneminde uzun süre devam eden demir eksikliği; dikkat, öğrenme ve davranış üzerinde olumsuz etkiler bırakabilir. Bu nedenle demir eksikliğinin anemi gelişmeden önce, erken dönemde önlenmesi büyük önem taşır.

Demir eksikliği, vücudun enfeksiyonlara karşı direncini de azaltabilir. Okul çağındaki çocuklarda okul başarısında düşme, çabuk yorulma ve fiziksel aktivitelerde zorlanma görülebilir. Ergenlik döneminde hızlı büyüme ve kız çocuklarında adet kanamaları ihtiyacı artırdığından bu dönemde de beslenmeye özen gösterilmelidir.

Pratik Beslenme Önerileri

Kahvaltıda yumurtayı domates ve biberle birlikte sunmak, mercimek çorbasının yanına limon sıkmak, öğle ve akşam yemeklerinde haftada birkaç kez et, tavuk veya balığa yer vermek demir alımını destekler. Etle beslenmeyen ailelerde baklagiller, tam tahıllar ve yeşil yapraklı sebzeler C vitamini kaynaklarıyla birlikte tüketilmelidir. Seçici yiyen çocuklarda menü planlamasında hekiminizden destek alabilirsiniz.

Kısaca

Demir eksikliği anemisi büyük ölçüde önlenebilir bir durumdur. Ek gıdaya zamanında geçiş, demirden zengin ve dengeli beslenme, yaşa uygun süt tüketimi ve düzenli çocuk sağlığı kontrolleri en önemli adımlardır. Tanı ve tedavi kararı ise mutlaka muayene ve kan tetkikleri sonrasında hekim tarafından verilmelidir.

Ne Zaman Doktora Başvurmalı?

  • Çocuğunuzda belirgin solukluk, halsizlik veya çabuk yorulma fark ederseniz
  • İştahsızlık ve kilo alımında yavaşlama varsa
  • Besin dışı maddeleri yeme isteği görülüyorsa
  • Dışkıda kan veya siyah renkli dışkı fark ederseniz
  • Demir desteğinin kullanımı veya süresiyle ilgili sorularınız varsa

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için muayene gerekir. Çocuğunuzla ilgili her türlü sağlık sorusunda hekiminize danışınız.

Randevu ve bilgi için bize ulaşın
Uzm. Dr. Kadir Ortaköylü
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı
Hızlı İletişim

0546 219 88 89

Mesajla bilgi alın

Merkez / Osmaniye

info@drkadirortakoylu.com